Gezondheidsbeurs

Gezondheidsbeurs

Vorige week heeft het Spine & Joint Centre met een stand op de Gezondheidsbeurs in Utrecht gestaan. De voor de hand liggende vraag is: Waarom? In elk geval niet om meer patiënten naar het centrum te halen. We hebben een aanzienlijke wachtlijst en deze neemt eerder toe dan af. Bovendien zijn verzekeraars in het kader van de bezuinigingen in de gezondheidszorg heel terughoudend met het toezeggen van meer behandelingen. Wij hebben dus voorlopig onze handen vol met het huidige vraag om behandeling.

Waarom dan die beurs? In het Spine & Joint Centre vinden wij dat wij met het behandelen van patiënten alleen onvoldoende doen om rugklachten in Nederland te bestrijden. Keer op keer komen er mensen naar ons centrum met langdurige klachten, die, als ze eerder op een juiste manier waren behandeld, nooit zo lang hadden hoeven duren. Wij zien het als onze taak mensen hiervan te doordringen. Heel veel rugklachten zijn niet ernstig en mensen hoeven daar niet weken mee te lopen. Een goed advies en een goede behandeling van rugklachten is meestal niet ingewikkeld, maar je moet wel weten waar je mee bezig bent. En er gaan over rugklachten nog steeds zo veel fabels rond. Zo weten de meeste mensen wel dat je met rugklachten niet teveel moet rusten. Maar dat het trainen van de rug vaak met een te grote belasting plaats vindt,  dát beseffen veel mensen niet.

Vanuit dit perspectief zochten wij naar een ludieke manier om mensen te laten zien hoe subtiel de rug werkt. Die manier vonden we door met een echo-apparaat op de beurs te gaan staan. Mensen konden daar gratis zien hoe hun buikspieren (die heel belangrijk zijn voor de stabiliteit van de rug)  zich gedragen bij verschillende activiteiten zoals navel intrekken, been optillen of hardop tot 10 tellen.

Drie dagen lang hebben er bijna continu mensen bij ons op de bank gelegen. De interesse was groot en onze collega's hebben ongelooflijk veel mensen met veel plezier te woord gestaan. Het is ook bijzonder te zien hoeveel verschillende activatiepatronen van de buikspieren we zijn tegen gekomen. We hopen zo een breder publiek een beetje meer bewust te hebben gemaakt van de subtiele werking van de rug .


Wij hebben er in elk geval van genoten en geleerd. Zeker voor herhaling vatbaar!
Martine, Rob, Inge, Katarina, Barbara, Britta, Tim, Marieke, Nanette, Suzanne, Jeanet en Xander: bedankt! 

Heeft u ons gezien op de beurs? Wij zouden het leuk vinden als u een bericht achterlaat, bijvoorbeeld op onze Facebook-pagina

Klik hier voor de folder Gezonde Kennis - Gezonde Rug
 

 

Zwabbervoet - schaatsen

Zwabbervoet - schaatsen

Met het EK schaatsen van afgelopen weekend nog vers in het geheugen en met de aanhoudende vorst in het vooruitzicht, gaat het bij velen al weer kriebelen. De schaatsen komen weer uit het vet! En de met de beoefening van deze sport komen ook de karakteristieke blessures weer om de hoek kijken.

En een in het schaatsen heel kenmerkende blessure is de zwabbervoet (of het zwabberbeen). De wat komisch aandoende benaming verbergt een vervelende blessure met soms grote gevolgen: Oud-schaatser en tegenwoordig succesvol schaatscoach Gerard Kemkers is niet de enige die zijn schaatscarriere erdoor moest staken.

Bij een zwabbervoet heeft de schaatser het gevoel dat hij zijn schaats, met name in de bochten, niet goed op het ijs kan zetten. Tevens is de controle over het glijden niet optimaal: het been lijkt te 'zwabberen'. Er wordt in den lande al best veel onderzoek naar dit fenomeen gedaan door gerenommeerde onderzoekers. Een diversiteit aan verklaringen passert hierbij de revue waarbij onder meer de enkel, de spiercompartimenten in het been en de menselijke perfectionistische geest als boosdoener genoemd worden. Toch durf ik het aan met nog een andere optie te komen:

In het Spine & Joint Centre zien wij veel vrouwen met bekkenklachten. Voorheen dacht men dat deze klachten alleen ontstonden rond de zwangerschap. Inmiddels is duidelijk dat deze klachten ook door andere oorzaken zoals een val, ongeval of overbelasting kunnen ontstaan. Kenmerkend voor bekkenklachten is dat mensen veel van hun normale activeiten kunnen blijven uitvoeren maar dat ze daarvoor bepaalde spieren harder gebruiken dan normaal (compensatie). Bovendien kan bij irritatie van een bekkengewricht, dit gewricht in een andere stand (dan normaal bij zitten staan en lopen) gaan staan. Dit is te vergelijken met bijvoorbeeld een gekneusde vinger. Die is door de zwelling niet goed te buigen of strekken, maar staat in een middenstand.

Veel patiënten met deze klacht geven aan dat ze niet het normale gevoel in en controle over hun been hebben. Alsof ze 'op wolken lopen'. Bij een verergering van de klachten kunnen patiënten soms zelfs niet op het been staan. Niet eens zozeer vanwege pijn maar door onvermogen. Patiënten schrikken hier nogal eens van omdat het zo ernstig lijkt, maar als de irritatie van het gewricht afneemt komt ook de controle terug. Het vermoeden bestaat dan ook dat een tijdelijke verstoring van de neurale informatie uit het gewricht (proprioceptie) hier een rol bij speelt.

Wanneer we naar de houding kijken van deze patiënten dan staat het ene been vaak verder naar buiten dan het andere. Dit kan komen door een verschillende stand van de linker en rechter bekkenzijde alsook door de overmatige spierspanning.

En misschien denkt u nu hetzelfde als ik denk: andere stand, ander gevoel = zwabbervoet = bekkenprobleem!

Eerlijkheidshalve moet ik bekennen dat ik welgeteld een (1) schaatser heb gezien met een zwabbervoet. Hij is wel zijn bekken gaan trainen en bij de laatste berichten gaf hij aan bij het schaatsen minder (geen) last te hebben.  Maar ja de grote ritten waren nog niet begonnen....... Graag zou ik deze theorie dan ook bij een grotere groep schaatsers met zwabbervoet willen onderzoeken.

Heupklachten? ...... Bekkenklachten!

Heupklachten?...... Bekkenklachten!

Om met 'De Dijk' te spreken: 'Daar gaan we weer'. Alleen heb ik het nu niet over lovesongs, maar over heupklachten die, u raadt het al, hun oorzaak ook kunnen hebben in bekkenklachten. Er zijn nogal wat mensen die, zeker op wat hogere leeftijd, last hebben van hun heupen. Een eerste belangrijke vaststelling is, dat dat pijn is die in de lies wordt aangegeven, en niet -zoals vaak gedacht- de buitenkant van de heup. Daar zit wel een slijmbeurs die pijnlijk kan zijn, maar dat is zeker niet het heupgewricht.

Hoe kunnen heupklachten samenhangen met bekkenklachten? Bij mensen met bekkenklachten is er meestal sprake van een niet optimale controle over de gewrichten achter in het bekken. Om de dagelijkse dingen toch te kunnen doen gaan deze mensen andere spieren inzetten om het bekken stevig te houden. Een van deze spieren is de m. Piriformis, een peervormig spiertje dat diep in de bil vanaf het heiligbeen naar de heup loopt. Dit spiertje kan helpen de bekkengewrichten tegen elkaar te drukken. Wat ie echter ook doet is de heup naar buiten draaien. Als u een Charly Chaplin houding aanneemt met de benen kunt u er donder op zeggen dat u op dat moment uw piriformis gebruikt. Doordat de heupen naar buiten gedraaid worden, wordt de kop van de heup flink tegen de voorrand van de heupkom gedrukt. Voor even is dat niet erg. Maar als u, in een poging uw bekken onder controle te houden, dagen achtereen zo loopt, dan kan die voorzijde geirriteerd raken en pijnklachten geven. Aanvankelijk is dit slechts het gevolg van een irritatie van dat gewricht. Op lange termijn kan het gewricht ook echt gaan veranderen, we spreken dan van artrose of -in de volksmond- slijtage.

Voor alle duidelijkheid, dit is zeker niet de enige oorzaak van heupklachten. En het is ook niet zo dat u bij een beetje pijn moet vrezen dat de heup al versleten is. De voornaamste reden waarom ik u dit vertel is om u de gelegenheid te geven na te denken wat er in een lijf gebeurt. Alles heeft een oorzaak en heupen slijten niet zomaar. Ben je er bijtijds bij en kun je de bewegingsstrategie van het lijf veranderen dan zijn klachten vaak nog goed aan te pakken en te verminderen. Elke onnodige heupoperatie die voorkomen kan worden is meegenomen!

Snurken

Het is tijd voor een ludiek blogje, maar met een serieuze ondertoon. Het onderwerp: SNURKEN.
Om met een ontboezeming te beginnen, Ja, ik snurk. Tot grote frustratie van mijn partner die toch al wat onrustig slaapt. U begrijpt mijn nachtelijke zaag-activiteiten dragen daar niet bepaald positief aan bij. Eenmaal goed in slaap heb ik er zelf nauwelijks last van maar in de twilight tussen waken en slapen wil ik mezelf nog wel eens met een forse ronk wakker doen schrikken. Kortom dat snurken, in elk geval het verminderen er van heeft toch wel mijn aandacht. Een neusvlies verschrompelend middel als Otrivin helpt maar tijdelijk. Je valt in slaap met voldoende lucht maar halverwege de nacht is het probleem terug. Bovendien krijg je bij het inhaleren van fikse snuif van dit spul het gevoel dat je hersens adequaat worden weggebrand. Ook niet goed voor je  nachtrust. 
Van die sportklemmetjes (kijk naar wielrenners) op je neus geven iets verlichting maar ik ben nogal gevoelig voor die plakrommel. Als je er al in slaagt om die strip van je neus te rukken zonder vellen mee te trekken, loop je de hele dag met een weinig intelligent uitziende striem dwars over je neus.
Op internet tref je allerlei mogelijke oorzaken -en bijbehorende oplossingen- voor snurken die weinig bijdragen aan een echte oplossing. Zo tobde ik door, tot ik mij op een ochtend onder de douche staand iets realiseerde: het verstopte neus gevoel, dat optreedt zodra ik even lig en voor mij de reden is om te snurken, trok onder de douche in no time weg. Wat ik mij vervolgens realiseerde is dat niemand staand snurkt. Er moet dus iets zijn dat getriggered wordt door het liggen. Als u mijn voorgaande blogjes gelezen hebt weet u waar ik heen wil. Nee niet de rug, maar druk! Als je ligt verandert (vergroot) de hydrostatische druk in je neus. Met andere woorden: er wordt meer vloeistof in het neusgebied geperst. Als daar de ruimte (om welke reden ook) toch al krap was dan is een relatieve afsluiting van de neusholte, met alle snurkgeluiden van dien het gevolg! U begrijpt het experiment dat ik binnenkort ga uitvoeren is rechtop zittend slapen. Kijken of ik dan niet snurk....
Rechtop zittend slapen is overigens ook een oplossing voor sommige vormen van nachtelijke rugpijn, maar dat is weer een andere blog.
Tenslotte bedacht ik me onder de douche ook nog dat de damp van de douche mijn neusslijmvliezen weldadig bevochtigd en dat dat waarschijnlijk ook meespeelt in de verlichting op dat moment. Ik blijf puzzelen en houd u op de hoogte.....

Hamstrings en voetbal

Voetbal is geen fijne sport. Je kunt er vervelende en hardnekkige blessures van krijgen. Vraag maar aan Arjen Robben. De beste man wordt al jaren geplaagd door steeds terugkerende been- en rugblessures. Is hier een verklaring voor? 
Jawel! In dit blogje neem ik de vrijheid een mogelijke oorzaak te laten zien. 
Voetbal is een sport waarbij een bijzondere combinatie van handelingen van het lichaam gevraagd wordt. Enerzijds moet je rennen en snel heen en weer kunnen bewegen. Anderzijds moet je met je voet een bal verplaatsen. En dat soms erg hard. Met name die laatste actie is niet erg gebruikelijk voor een lijf. Het heeft dan ook de grootste moeite die acties gecontroleerd uit te voeren. Vooral het bekken, waar veel beenspieren aan vast zitten, wordt bij voetbal zwaar belast. Dat bekken bestaat uit drie botten die door banden, maar vooral door spieren bij elkaar gehouden worden. Er is bekend dat wanneer het bekken geforceerd wordt sommige spieren harder gaan werken om het bekken te kunnen blijven controleren. Een van die spieren (m. biceps femoris) is een onderdeel van de hamstrings: de lange spieren aan de achterzijde van het bovenbeen. Wat niet veel mensen weten is dat deze spier via een sterke band (de sacrotuberale band) doorloopt naar het bekken. Daardoor heeft deze beenspier een belangrijke taak in het controleren van de bekkengewrichten. Bij  mensen met bekkenklachten krijgt deze spier een verhoogde spanning om het bekken te kunnen controleren. Bij rekken of voorover buigen voelt deze spier dan kort aan. 
Verderop in het been is deze beenspier net onder de knie aan het onderbeen bevestigd. Deze beenspier heeft zo ook een functie bij het (hard-) lopen, onder meer om het overstrekken van de knie te voorkomen. Door deze dubbeltaak, controle over bekken en knie, is het aansturen van deze spier voor het lichaam ingewikkeld. Wanneer dan de spanning van de spier verhoogt omdat een van de gewrichten een probleem heeft, dan kan, zeker bij een inspanning als hardlopen, de aansturing van die spier te kort schieten. Het gevolg is een onevenredige spanning op de spier die daardoor een beetje inscheurt. De hamstringblessure is een feit.
Voormalig KNVB sportarts Han Inklaar propageert al jaren dat er meer naar het bekken gekeken moet worden bij voetballers (en andere sporters) met hamstringklachten. Het blijkt dat deze wetenschappelijk onderbouwde kennis maar heel moeizaam in de gesloten wereld van het voetbal doordringt. Jammer voor Arjen en al die sporters die met deze klachten kampen.....

Geluk

Misschien vraagt u zich af: 'waarom schrijft hij deze Blogjes?' Om eerlijk te zijn, dat vroeg ik mezelf enige tijd geleden ook af. Tot een van mijn collega's mij vertelde over een nieuwe patient. De dame in kwestie was voor bekkenklachten bij ons in het Spine & Joint Centre in behandeling gekomen. En zij was voor haar klachten al eerder in een ander centrum behandeld. Daar had zij te horen gekregen dat met haar klachten werk en priveleven niet meer te combineren waren en dat zij een eventuele volgende zwangerschap maar moest vergeten.
Los van de technische kant van dit verhaal, hoe haal je het als behandelaar in je hoofd dergelijke levensbeslissingen voor iemand te nemen? Wat je kan en mag doen is, naar beste eer en geweten aangeven wat de veronderstelde risico's zijn. Dat zijn inschattingen gebaseerd op statistiek of ervaring. Zelden is er zekerheid. Bovendien blijft de uiteindelijke keuze altijd bij de patient.
En dan toch even de technische kant: hoe beperkt moet je zijn om werk en gezin niet te kunnen combineren? En hoeveel mensen zijn er die ondanks aanzienlijke beperkingen toch in slagen werk en gezin prima samen te laten gaan. En heeft Jan Mens al jaren geleden niet onderzocht dat vrouwen met bekkenklachten zelden of nooit invalide raken? Hoe kan je iemand dan zo adviseren?
Mijn reden om blogjes te schrijven is dat dit een van de manieren is om de wereld te laten weten dat het ook anders kan. Wij hebben in het Spine & Joint Centre zeker niet de illusie dat we alles kunnen oplossen. Wat we wel weten is, dat als we samen heel goed nadenken, we mensen met rug-, bekken- of nekklachten meer kunnen helpen dan vaak gedacht wordt. En door zo te handelen mogen we bijdragen aan hun geluk. Want dat is toch waarvoor we hulpverlener zijn geworden? En niet om mensen hun toekomst te ontnemen.....

A-specifiek

Deze week was er in het Spine & Joint Centre een bijeenkomst van fysiotherapeuten uit Rotterdamse pluspraktijken. Die bijeenkomst stond in het kader van een mooie nieuwe ontwikkeling om rugklachten beter te behandelen. Het gaat dan om zogenaamde a-specifieke of non-specifieke rugklachten. Tijdens het overleg kwam ik in een discussie terecht over het gebruik van deze term.
Na veel heen en weer gepraat werd mij uiteindelijk duidelijk dat het gebruik van deze term noodzakelijk is ten aanzien van verantwoordelijkheid: als een rugklacht een specifieke oorzaak heeft, zoals een tumor of breuk, dan moet daar eerst een specialist naar kijken voordat een fysiotherapeut er iets mee mag. Gebeurt dat niet en gaat er iets fout dan is de fysio aansprakelijk, en dat wil ie natuurlijk niet. Zo ver kan ik er wel mee leven.
Toch blijft bij mij het gevoel hangen dat er iets fundamenteel fout is met deze terminologie. Het woord a-specifiek geeft aan dat er geen structurele (!) oorzaak voor de klachten kan worden aangetoond. Dit wordt soms ook aangeduid als dat er geen pathologie kan worden gevonden die de klachten kan verklaren. Hiermee komen we op een glijdende schaal. Want van 'geen structurele oorzaak' of 'geen pathologie' gevonden naar 'geen lichamelijke oorzaak' is nog maar een kleine stap. En sinds de introductie van het bio-psychosociale model, door psychiater George Engel, is het heel gemakkelijk de aandacht te verleggen naar de psychologische aspecten van een probleem. Nu is daar ook niets mis mee. Sterker: bij alle klachten speelt de psyche altijd ook een rol. Het gaat me echter te ver als de fysieke kant vervolgens in een heel klein hoekje wordt gezet of soms zelfs geheel vergeten. 
En ik kan me maar niet aan de indruk onttrekken dat die term, a-specifiek, daar mede schuldig aan is. Het lijkt alsof men a-specifieke klachten niet als echte pathologie beschouwt. Dit terwijl de wetenschap steeds meer duidelijk maakt dat die aanvankelijk als on-echt beschouwde  aandoeningen op termijn leiden tot echte! Zo veronderstellen veel mensen nog steeds dat hun hernia de oorzaak van hun klachten is, terwijl er vaak al lange periodes van niet-optimale werking van de rug aan vooraf zijn gegaan. Het gebruik van de term a-specifiek belemmert het in vrijheid denken over de etiologie van rugklachten. Als we rugklachten echt  beter willen leren begrijpen zullen we af moeten van specifiek en a-specifiek!